Jarosław Pacuła
Jarosław Pacuła jest profesorem w Instytucie Językoznawstwa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Na tej uczelni uzyskał tytuł magistra (2003), stopień doktora (2006) i stopień doktora habilitowanego (2019). Naukowo zajmuje się semantyką i leksykologią w perspektywie diachronicznej; w polu jego obserwacji znajduje się historia społecznych odmian języka – przede wszystkim socjolekty przestępcze (w różnych odmianach, np. język złodziei, szulerów, gwara więzienna) i młodzieżowe (szczególnie gwara uczniowska), interesują go także zachowania językowe w sytuacjach ekstremalnych (przede wszystkim zagadnienia polszczyzny czasów drugiej wojny światowej, funkcjonującej w łagrach, lagrach, na zesłaniu).
W dorobku publikacyjnym – liczącym ponad sto pozycji – ma cztery monografie, liczne artykuły w czasopismach i rozdziały w pracach zbiorowych, redakcje kilku prac zbiorowych, autorstwo i współautorstwo opracowań metodycznych z zakresu edukacji polonistycznej (np.: Auschwitz – słowa i milczenie. Studium leksykalno-semantyczne [2010], Polszczyzna w GUŁagu. Leksyka [2018], Półświatek przestępczy w studium etnograficznym Stanisława Cerchy na temat XIX-wiecznego Kleparza – postscriptum językoznawcze [2025], XIX-wieczne pieśni ludowe jako źródła do poznania historii polskiego żargonu złodziejskiego (na przykładzie utworów zgromadzonych przez Oskara Kolberga) [2025], Słownictwo uczniów szkół galicyjskich z przełomu XIX i XX wieku (na tle ówczesnych gwar uczniowskich z innych regionów) [2023], Garść słów z XVI-wiecznego języka złoczyńców (glosa do artykułów Witolda Maisla [1956 r.] i Bogdana Walczaka [1993 r.]) [2021], Znaki czasu. O koniu Andersa i nazwach innych „metod śledczych” z okresu Polski Ludowej [2019], O rozwoju semantycznym socjolektalnej amby [2019], „Przyczynek do słownictwa szwargotu złodziejskiego […] w okolicy Dąbrowy Górniczej" z 1890 r. – (za)wartość opracowania jako źródła w badaniu historii żargonu przestępczego [2024], Gwara uczniowska z przełomu XIX i XX wieku. Ciągłość i zmiana, [2022]).
Jarosław Pacuła jest nauczycielem dyplomowanym, praktykuje jako psycho- i neurologopeda, psychopedagog. Od 2007 r. występuje jako rzeczoznawca MEN ds. podręczników szkolnych (opracował kilkaset opinii merytorycznych, metodycznych i językowych), a od 2015 r. także jako ekspert z listy MEN ds. awansu zawodowego nauczycieli (filologów, specjalistów z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, osób zarządzających placówkami oświatowymi). Uczestniczy również w pracach Śląskiego Komitetu Okręgowego Olimpiady Literatury i Języka Polskiego dla Szkół Podstawowych.
Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego, Polskiego Towarzystwa Logopedycznego, Polskiego Towarzystwa Dysleksji i Polskiego Towarzystwa Rehabilitacji Głosu. Należy również do Stowarzyszenia Naukowego „Via Linguae” przy Uniwersytecie Śląskim w Katowicach (przez dwie kadencje w roli wiceprezesa).
e-mail: jaroslaw.pacula@us.edu.pl